chorwacki

Ur. 1995 chorwacki autor dramatów, esejów i opowiadań, dramaturg. Członek kolektywów fAKTIV i Arbajt. Ukończył studia na Akademii Sztuki Dramatycznej (Akademija dramske umjetnosti) w Zagrzebiu na kierunku dramaturgia oraz dwuletni program edukacyjny w zagrzebskim Centrum Studiów Kobiecych (Centar za ženske studije). Jeszcze w czasie studiów otrzymał Nagrodę Dziekana za dramat Nie zapomnij nakryć stóp (Ne zaboravi pokriti stopala, 2019). Tekst został opublikowany w zbiorze 4 dramaty (4 drame, 2020), a premiera słuchowiska radiowego na podstawie tej sztuki odbyła się w 2022 roku (III Program Chorwackiego Radia). Monodram Wstaw wodę na kawę (Stavi vodu za kavu, 2020) jako element cyklu MONOVID-19 ukazał się w prestiżowym czasopiśmie „Teatr” („Kazalište”) i zaprezentowano go publiczności Zagrzebskiego Teatru Młodych (Zagrebačko kazalište mladih; reż. Anica Tomić, 2020).

W Zagrzebskim Teatrze Młodych w ramach projektu „Przyszłość jest tutaj” („Budućnost je ovdje”) zrealizowano czytanie sceniczne utworów Your Love Is King (2020) oraz Ciepło innych (Tuđe topline, 2024). Spektakl na podstawie sztuki Tomičicia Ty pierwszy się odważyłeś (Ti si prvi hrabar) wystawiony w Teatrze Kunst (Kunst Teatar; reż. Ivan Penović, 2021) został nagrodzony podczas Dni Satyry im. Fadila Hadžicia (Dani satire Fadila Hadžića) w 2022 roku.

W 2020 roku autor zdobył trzecią Nagrodę im. Marina Držicia (Nagrada Marin Držić) za tekst dramatyczny #zostawiamswojekodyidziekizaznajomosc albo #wszystkobedzieok [#ostavljamvamsvojekodoveihvalazaprijateljstvo ili #bitćesveokej], w 2023 roku – drugą Nagrodę w tym samym konkursie za utwór Taniec pod numerem 60 (Ples na broju 60), a w 2024 roku – pierwszą Nagrodę za sztukę Ciepło innych. 

Najnowszy tekst Ciepło innych włączono do antologii Nowe głosy: Pięć dramatów młodych chorwackich autorów/autorek (Novi glasovi: Pet drama mladih hrvatskih autor/ic/a, 2024).

Jego sztuki przetłumaczono na język angielski, hiszpański, francuski, macedoński i polski.

Sztuka Taniec pod numerem 60 została opublikowana na łamach czasopisma „Dialog” (2024, nr 7-8). Na jej podstawie odbyło się czytanie performatywne w ramach cyklu PC Drama (Klub Żak, Gdańsk 2025, reż. M. Brajner).

Ur. 1990 chorwacka dramatopisarka, autorka tekstów scenicznych i współtwórczyni projektów teatralnych dla młodzieży. Związana z zagrzebskimi scenami teatralnymi, gdzie rozwija autorskie formy teatru zaangażowanego społecznie. Od 2021 roku pełni funkcję producentki i dramaturżki w Teatrze Empiria. Tworzy dramaty oparte na obserwacji współczesnych relacji rówieśniczych, przemocy emocjonalnej, presji wizerunku i mechanizmach wykluczenia, łącząc realistyczne historie z wyrazistą, niemal dokumentalną konstrukcją scen. Jej spektakle powstają często we współpracy z psychologami, terapeutami i młodymi widzami, którzy w procesie twórczym pełnią rolę konsultantów. Dzięki temu Vukelić buduje wyjątkowy język sceniczny: bezpośredni, energetyczny, oparty na wyznaniach i świadectwach, a jednocześnie osadzony w nowoczesnej teatralnej formie. Sztuka Ako kažeš, gotov si! (Jeśli powiesz, to już po tobie!) stała się jednym z ważniejszych głosów chorwackiego teatru młodzieżowego ostatniej dekady, łącząc edukację, terapię i pełnokrwisty dramat. 
 

Ur. 1975 w Zagrzebiu chorwacka dramatopisarka, pisarka, dramaturżka, reżyserka i performerka. Jej sztuki pojawiają się na deskach teatrów i na antenie programów radiowych na całym świecie. Ukazały się one w przekładzie na kilkanaście języków. Sajko jest laureatką wielu prestiżowych nagród za twórczość dramatopisarską, autorką pięciokrotnie uhonorowaną Nagrodą im. Marina Držicia; w 2013 roku otrzymała francuski Order Sztuki i Literatury, a w 2018 roku zdobyła Międzynarodową Nagrodę Literacką przyznawaną przez Haus der Kulturen der Welt w Berlinie. Jest współzałożycielką grupy teatralnej „BAD co.”, w której do 2005 roku była aktywna jako dramaturżka i reżyserka. W późniejszych latach sama przedstawiała swoje sztuki, nadając im formy hybrydyczne, eksperymentując z zagadnieniem relacji tekstu dramatycznego, spektaklu i muzyki. Jej performanse były wówczas określane mianem czytań autoreferencyjnych lub koncertowych. 

W Chorwacji ukazały się trzy zbiory jej dramatów: Smaknuta lica – četiri drame o optimizmu (pol. Stracone twarze – cztery dramaty o optymizmie, 2001), Žena-bomba (pol. Kobieta-bomba, 2004), Trilogija o neposluhu (pol. Trylogia o nieposłuszeństwie, 2011). Sztuki zostały również opublikowane w czasopiśmie „Kazalište” („Teatr”). Oprócz tego opublikowała powieści Rio bar (2006, polskie wydanie: Warszawa 2011), Povijest moje obitelji od 1941 do 1991, i nakon (pol. Historia moje rodziny od 1941 do 1991 roku i potem, 2009), Ljubavni roman (pol. Powieść miłosna, 2015) i Male smrti (pol. Małe śmierci, 2021) oraz rozprawę teoretyczną Prema ludilu(i revoluciji): čitanje [pol. Ku szaleństwu (i rewolucji): czytanie, 2006]. 

W Polsce wystawiono dwa spektakle na podstawie jej dramatu Kobieta-bomba (opublikowany w czasopiśmie „Dialog” w tłum. D. J. Ćirlić): w 2009 w Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie (reż. Giovanny Castellanos) i w 2012 roku w Galerii Scena w Koszalinie (reż. Wojciech Węglowski). 

Również inne teksty Ivany Sajko zostały przetłumaczone na język polski. Utwór Sceny z jabłkiem opublikowano w książce (Nie tylko) fragmenty. Wybór nowych dramatów chorwackich (2019, tłum. M. Koch), sztuka Europa (Monolog dla Matki Courage i jej dzieci) znalazła się w zbiorze Pokolenie przerwanej młodości. Antologia współczesnego dramatu chorwackiego (tłum. K. Taczyńska), natomiast monolog W pokoju nieco szerszym niż skóra  (tłum. G. Abrasowicz) wchodzący w skład cyklu MONOVID-19 udostępniono na stronie internetowej Instytutu Teatralnego im. M. Hertza.

Na podstawie sztuki #jeanne powstał spektakl zrealizowany w Szwecji (produkcja: Riksteatern i Dramaten w Sztokholmie; reż. Anja Suša), który zdobył Grand Prix podczas 57. edycji belgradzkiego międzynarodowego festiwalu BITEF oraz duńska produkcja Aarhus Teater (reż. Camille Sieling Langdal). Dramat #jeanne został także zaprezentowany widzom PC Dramy w gdańskim Klubie ŻAK (reż. Paweł Sztarbowski).

Najnowszy utwór To nie jest spektakl o twojej urodzie (dla chóru kobiet) powstał w 2023 roku w ramach projektu „Podczas gdy historia pisze się sama” („While History Writes Itself) realizowanego w Teatrze im. Maksyma Gorkiego w Berlinie (Maxim Gorki Theater).

Autorka od 2016 roku mieszka w Berlinie, gdzie kontynuuje karierę literacką. Odnosi sukcesy na obszarze niemieckojęzycznym, również jako dramaturżka i reżyserka.

Ur. w 1961 r. w Zagrzebiu. W roku 1983 ukończyła filologię klasyczną na Wydziale Filozofii Uniwersytetu w Zagrzebiu, rok później dramaturgię na Akademii Sztuk Dramatycznych. Od 1987 jest kierownikiem literackim w HNK w Zagrzebiu. W 1978 wydała swoją pierwszą książkę Hrana za ptice. Oprócz sztuk teatralnych pisze scenariusze telewizyjne i filmowe (Adagio 1989, Requiem za Borisa 1990, Sestre 1991, Krhotine 1992). Zajmuje się też tłumaczeniem dramatów greckich. Do jej najlepszych tekstów dramatycznych należą: A tek se vjenčali, Posljednja karika oraz Giga i njezini – wszystkie były grane w teatrach. Adagio wystawiono po raz pierwszy w Teatrze Dramatycznym „Gavella“ w roku 1987, a w 1989 zostało opracowane dla potrzeb Teatru Telewizji w TV Zagrzeb.

Sztuki autora: Adagio

Chorwacki autor dramatów, słuchowisk i scenariuszy oraz dramaturg. Jego debiutancka sztuka Ovdje piše naslov drame o Anti (Tu napisali tytuł dramatu o Ante) została wystawiona w Miejskim Teatrze Młodych w Splicie w 2009 roku. Spektakle na jej podstawie zrealizowano także w Londynie, Belgradzie i Brukseli. Drama o Mirjani i ovima oko nje (Dramat o Mirjanie i tych wokół niej) miał swoją premierę w jugosłowiańskim Teatrze Dramatycznym w Belgradzie w 2010 roku. W tym samym roku spektakl pojawił się w repertuarze Miejskiego Teatru w Lublanie, Chorwackiego Teatru Narodowego oraz Teatru Picadero w Buenos Aires. Utwór Mój syn chodzi, tylko trochę wolniej został scenicznie opracowany w Zagrzebskim Teatrze Młodych w 2011 roku. Spektakl powstał także w innych teatrach poza granicami Chorwacji. W Polsce odbyło się czytanie sceniczne tego dramatu w ramach Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego DEMOLUDY - Nowa Europa w 2014 roku (reż. Jakub Kasprzak), a polska prapremiera miała miejsce 1 marca 2025 w warszawskim Teatrze Ateneum. Przekład tego utworu na język polski został opublikowany w dwutomowym zbiorze (Nie tylko) fragmenty. Wybór nowych dramatów chorwackich (2019). Projekt na podstawie dramatu Bojim se da se sada poznajemo (pol. Boję się, że teraz się znamy) został zrealizowany w 2014 roku jako wynik współpracy artystów z Miejskiego Teatru Dramatycznego Gavella i Theater und Orchester Heidelberg, będąc częścią międzynarodowego projektu The Art of Aging. W 2015 roku odbyła się premiera spektaklu Kad je dijete dijete bilo (Kiedy dziecko dzieckiem było), który został wyprodukowany przez Miejski Teatr w Lublanie i powstał na motywach filmu Wima Wendersa. Dramat Dobro je dok umiremo po redu (Jest dobrze, dopóki umieramy w kolejności) został opublikowany w hiszpańskim czasopiśmie „ADE Teatro” i w chorwackim czasopiśmie „Kazalište”, a w 2019 roku w Zagrzebskim Teatrze Młodych odbyła się jego premiera. W 2024 roku w gdańskim Klubie Żak odbyło się reżyserowane przez L. Frankiewicz czytanie tłumaczonej przez G. Abrasowicz sztuki Byłoby szkoda, gdyby kwiatki padły. Sztuki Martinića zostały przetłumaczone na około dwadzieścia języków, są wystawiane w teatrach na całym świecie i drukowane w antologiach współczesnego dramatu chorwackiego. Autor jest zdobywcą wielu prestiżowych nagród. W 2016 roku brał udział w festiwalu Pen World Voices International Play Festival w Nowym Jorku. Jest współinicjatorem projektu MONOVID-19.

Ur. 1972, w Zagrzebiu dramatopisarz, dramaturg (związany przede wszystkim z Zagrzebskim Teatrem Młodych), scenarzysta, poeta, prozaik. Absolwent Akademii Sztuki Dramatycznej w Zagrzebiu, gdzie pracuje od 2007 roku jako wykładowca. Jego utwory zostały włączone do wielu ważnych chorwackich i zagranicznych antologii prozy, poezji i dramatu. Teksty dramatyczne Zajeca ukazały się w przekładzie na język angielski, niemiecki, węgierski, rosyjski, francuski, słoweński, hiszpański i polski; Mleko i Mała Moskwa w czasopiśmie „Dialog”, John Smith, księżna Walii w antologii Kroatywni, 2012; Trzeba wyprowadzić psa w zbiorze (Nie tylko) fragmenty. Wybór nowych dramatów chorwackich, 2019.

Jest autorem kilkunastu tekstów dramatycznych: John Smith, princeza od Walesa (pol. John Smith, księżna Walii, 1998), Atentatori (pol. Zamachowcy, 1999), Svinje (pol. Świnie, 2001), Novi Nosferatu (pol. Nowy Nosferatu, 2002), Mlijeko (pol. Mleko, 2003/2004), Dorothy Gale (2007), Astronauti (pol. Astronauci, 2008), Spašeni (pol. Ocaleni, 2009), Trebalo bi prošetati psa (pol. Trzeba wyprowadzić psa, 2012), Ono što nedostaje (pol. To, czego brakuje, 2014), Mala Moskva (pol. Mała Moskwa, 2018) i Nestajanje (Zanikanie, 2021). Sztuki te są wystawiane w teatrach w Chorwacji i innych krajach europejskich, ale też w Ameryce Południowej.

Za dramat Trzeba wyprowadzić psa otrzymał w 2018 roku Grand Prix na 29 Journées de Lyon des Auteurs de Theatre. Jest pięciokrotnym laureatem Nagrody im. Marina Držicia za sztuki Zamachowcy, Dorothy Gale, Ocaleni, Trzeba wyprowadzić psa i To, czego brakuje; został także dwukrotnie uhonorowany nagrodą Marul podczas festiwalu Dni Marulicia za dramat To, czego brakuje i dramatyzację powieści Kristijana Novaka Črna mati zemla (pol. Ciemna matka ziemia, spektakl w Zagrzebskim Teatrze Młodych), a także wieloma innymi nagrodami za twórczość literacką i dramaturgiczną oraz za scenariusz (do filmów Majka asfalta - Matka asfaltu, reż. Dalibor Matanić i Trzeba wyprowadzić psa, reż. Filip Peruzović).

Jego utwory zostały opublikowane w tomie U trenutku kao u divljini (pol. W chwili jak w puszczy, 1996) zawierającym także wiersze Vlatka Grguricia i Romana Simicia, a także w zbiorach poezji Sjever - zlatni šut (pol. Północ - złoty strzał, 1996), Rupa njegova imena (pol. Dziura jego imienia, 2000) oraz Katolička krivnja (pol. Katolickie poczucie winy, 2016). Ponadto jest autorem książek Soba za razbijanje (pol. Pokój do rozbijania, 1998, powieść), Ulaz u Crnu kutiju (pol. Wejście do Czarnego Pudełka, 2001, powieść); Ljudožderi (pol. Ludożercy, 2005, powieść) i Lunapark (2009, powieść ukazała się po polsku w wydawnictwie „Międzymorze”) oraz zbioru dramatów Odlasci (pol. Odejścia, 2013) oraz Mala Moskva/Ono što nedostaje (pol. Mała Moskwa/To, czego brakuje, 2019), a także podręcznika akademickiego Pravila igre. Od prve ideje do prvog dramskog teksta (pol. Zasady gry. Od pierwszego pomysłu do pierwszego tekstu dramatycznego, 2012) i ilustrowanej książki dla dzieci Dječak koji je želio biti tigar (pol. Chłopiec, który chciał być tygrysem, 2018).