język polskijęzyk angielski

Filloux, Catherine

Dom Lemkina

Tytuł oryginalny
Lemkin’s House
Tłumacz
Semil, Małgorzata
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Szczegóły
Sztuka grana z sukcesem w Bośni i Hercegowinie, Belgii i czterokrotnie w Stanach Zjednoczonych. Drukowana w "Dialogu" nr 4/2024
Prapremiera
2005, Kameri Teatar, Sarajewo

W roku 1944 Rafał/Rafael Lemkin, polsko-amerykański prawnik, stworzył pojęcie ludobójstwa i poświęcił swoje życie walce o uznanie go za zbrodnię międzynarodową. Kiedy Stany Zjednoczone, kilkadziesiąt lat po śmierci Lemkina, w końcu podpisują ustawę – ludobójstwo wybucha w Rwandzie i Bośni i dręczy Lemkina w zaświatach. Akcja Domu to pośmiertny koszmar bohatera, w którym nawiedzają go ofiary lub sprawcy współczesnych ludobójstw. Przez tę przestrzeń, w groteskowych pląsach, przetaczają się widmowi goście z różnych okresów historii, prowadząc z bohaterem dyskusje balansujące między grozą a absurdystycznym humorem. Wśród nich najsilniejszą obecnością w tej przestrzeni jest matka – archetyp żydowskiej mamełe, z jej miłością, nadopiekuńczością i wiecznym narzekaniem, sklejona w jedno ze świadectwem historii i dręczącymi bohatera wyrzutami sumienia. „Porzuciłeś nas” – powtarza, nie słuchając entuzjastycznej relacji syna o ratyfikacji prawa o ludobójstwie. Sceny z nią są tragikomiczne, zestawiając jej traumatyczne wspomnienia z ciągłym poszukiwaniem po całym domu mąki na wypieki i wiecznym przekomarzaniem się z Rafaelem. Gospodarz chciałby się już swoich gości pozbyć i odejść na dobre w zaświaty, ale jeśli ludobójstwa nie da się powstrzymać, to jak spocznie?

"Wszyscy musimy wejść do Domu Lemkina i przypomnieć sobie, że należy skończyć, co on rozpoczął – unicestwić ludobójstwo raz na zawsze". (David Schefer, były ambasador USA ds. zbrodni wojennych).
 

Filloux, Catherine

Wielokrotnie nagradzana francusko-algiersko-amerykańska dramatopisarka i librecistka, która od dziesięcioleci pisze o prawach człowieka. Jej sztuki i opery były wystawiane w kraju i za granicą. Nowy musical Filloux Welcome to the Big Dipper (kompozytor Jimmy Roberts) miał premierę na Off-Broadwayu w York Theatre, a jej sztuka How to Eat an Orange miała premierę w La MaMa Downstairs Theatre. Nowa sztuka Catherine White Savior została nominowana do The Venturous Play List. Ostatnie sztuki Filloux obejmują: turning your body into a compass, dramat internetowy livestream w CultureHub, NYC; whatdoesfreemean? w Nora's Playhouse, NYC; Kidnap Road, La MaMa, NYC; Selma '65, NYC; Luz, La MaMa i Looking for Lilith w Louisville, KY. Catherine jest librecistką czterech wyprodukowanych oper. Orlando (kompozytorka Olga Neuwirth) jest pierwszą operą w Wiedeńskiej Operze Państwowej napisaną przez kobiecy zespół kompozytor-librecista (Grawemeyer Award 2022); Where Elephants Weep (Chenla Theatre, Kambodża, kompozytor Him Sophy, transmisja w kambodżańskiej telewizji narodowej i Broadway on Demand). Filloux podróżowała ze swoimi sztukami do obszarów dotkniętych konfliktami, w tym do Bośni, Kambodży, Gwatemali, Haiti, Iraku i Maroka, a także do Sudanu i Sudanu Południowego w ramach zagranicznej trasy czytelniczej z Międzynarodowym Programem Pisarskim Uniwersytetu Iowa. Uzyskała francuską maturę z filozofii z wyróżnieniem w Tulonie we Francji. Była prelegentką dla mediów i organizacji na całym świecie.

https://www.catherinefilloux.com/

Przez ostatnie trzy dekady Catherine Filloux podróżowała po świecie w obszary objęte konfliktem, tworząc sztuki podejmujące tematykę praw człowieka i społecznej sprawiedliwości.
Odwiedziła Irak, gdzie w języku kurdyjskim wystawiono jej dramat o honorowym zabójstwie, The Beauty Inside, w którym wystąpili aktorzy z całego kraju. Sztuka Photographs from S21 i opera Where Elephans Weep została zagrana w Kambodży przez aktorów kambodżańskich i amerykańskich. W Stanach Zjednoczonych jej sztuki i opery dotyczyły masowych uwięzień, praw wyborczych, imigracji i azylu politycznego. Ostatnie stworzyła we współpracy z programem Lamp Lifeboat Ladder - projekt z ocalałymi uchodźcami w Grecji oraz z Rehabilitation Through the Arts - projekt z pisarzami wcześniej osadzonymi w więzieniach, wspiera także kambodżańskich więźniów politycznych.

  • "New York Times" nazywa twórczość Filloux „pochłaniającą… wzywającą do działania... wzbudzającą szok i smutek”.

  • "Immigrant Report" pisze, że jej sztuki są „czymś więcej niż tylko historiami, są katalizatorami; autorka chce, byśmy wyszli z teatru nie tylko z zadowoleniem i refleksją, ale też chęcią dokonania w świecie zmian”.

  • "Exeunt twierdzi", że „walcząca o prawa człowieka Filloux otwiera oczy na zasadnicze problemy wymagające naszej większej uwagi”.

  • Według „Broadway World” autorka „umiejętnie wykorzystuje tematykę utworów do uruchomienia potrzeby niesienia pomocy, wyzwalając w nas człowieczeństwo i odruch troski o każdą osobę i społeczność znajdującą się w kryzysie”.

Jako dziecko Francuza i Algierki, Filloux dorastała w świadomości bycia outsiderką, co wpłynęło na całą jej twórczość. 
„To niedopuszczalne, że kobiety wciąż nie mają praw; to niedopuszczalne, że biedni pozostają biedni. Teraz jest czas na sztukę, na zmiany, na piękno i na prawa człowieka; nie przyjmę odmowy” – deklaruje autorka.