Koncepcja

Autor: 
Szenderowicz, Wiktor
Przekład: 
Czech, Jerzy
Gatunek: 
Dramat
Obsada kobiety: 
2
Obsada mężczyźni: 
6

Akcja sztuki dzieje się w Cesarstwie Rzymskim, w domu senatora Cezjusza. Stoi on na czele komisji, która ma przedstawić najnowszą wersję historii Rzymu – oczywiście w jak najlepszym świetle. Czasy są niepewne. Budzący grozę cesarz jest chory, lada dzień może umrzeć, a wtedy wszystko ulegnie zmianie. Cezjusz powierza więc wypracowanie koncepcji dzieła młodemu Suspensjuszowi. Z kolei starego przyjaciela, filozofa Saletriusza, prosi o wydobycie z archiwów sądowych pewnego dokumentu. Oczywiście przysługę odpowiednio wynagrodzi.

To początek samonakręcającej się spirali wydarzeń, w trakcie których zyskujemy wiedzę o przeszłości Cezjusza. Wspomniany dokument jest podpisanym przez Cezjusza donosem na spiskowców, dzięki któremu wkupił się w łaski cesarza – ów dokument staje się kartą starej Lawinii. W pewnym momencie rozlega się dzwonek telefonu – ale "w niepewnych czasach nie należy podnosić słuchawki”… Od tej pory dochodzi do przenikania się planów czasowych – czy raczej gry „poza czasem”. Niewolnica Cezjusza okazuje się być Klio, muzą historii, poświęcającą swój czas próbom spisania prawdy historycznej.

Racje Klio zderzają się z racjami senatora – Cezjusz stoi na stanowisku, że nikogo nie interesuje historyczny obiektywizm. Przywołuje niewolnika Roboliusza, który niegdyś był żołnierzem. Senator przedstawia mu prawdziwą wersję historii, którą spisała Klio. Według niej słynna „wyprawa libijska” była niepotrzebną męką dla wojska, a jej skutkiem było wyłącznie wzbogacenie się cesarza. Wściekły Roboliusz grozi Klio śmiercią.

Ostatecznie cesarz umiera, nowy etap w historii imperium. Na koniec na proscenium wchodzi Klio we współczesnym ubraniu i czyta z tabletu opis wydarzeń: cesarz został prawdopodobnie zamordowany, Cezjusz został aresztowany i zmarł na torturach; jego majątek otrzymał Suspensjusz, który zrobił potem imponującą karierę.

Napisana w 2014 roku gorzka komedia inspirowana jest  działalnością "Komisji ds.  falsyfikacji historii na szkodę Rosji", zawiera wiele aluzji do aktualnej sytuacji w ojczyźnie Szenderowicza. Wobec najróżniejszych „polityk historycznych”, mających zastąpić rzetelną historię, Koncepcja jest utworem nader aktualnym – wszak i w Polsce obserwujemy medialną walkę, w trakcie której ścierają się różne narracje dotyczące polskiej historii. Która z nich stanie się dominująca? Czy Klio ma jeszcze jakikolwiek głos…?