Chudy żołnierz

Autor: 
Levin, Hanoch
Przekład: 
Sidi, Elżbieta
Gatunek: 
Dramat
Obsada kobiety: 
1
Obsada mężczyźni: 
6

Zaskakująca w swej oryginalności parafraza antycznej komedii Plauta Amfitrion.

Chudy żołnierz-dezerter wraca z wojny. Niespodziewanie zastaje w swoim domu Grubego żołnierza – sobowtóra, który przywłaszczył sobie jego żonę, dziecko i mienie. Nierozpoznany przez bliskich Chudy żołnierz nie ma przepustki do własnego domu. Czekając w poniżeniu przed progiem, żebrząc o resztki ze stołu, prowadzi walkę na słowa z samym sobą, czyli Grubym żołnierzem, symbolizującym „tłuste lata" życia. Dramatyczny konflikt komplikuje się, kiedy pojawia się kolejne wcielenie Chudego i Grubego żołnierza – Pełzający żołnierz – ranny, konający, uzależniony od innych, jako ostatnie ogniwo łańcucha osobowościowego: najniższy, przyziemny stopniem degradacji jednostki skazanej na wyginięcie.

„Jestem bardziej tobą niż ty sam" – twierdzi Sussin, na którego składają się osobowości wszystkich trzech żołnierzy i bardziej przypomina szekspirowskiego Hamleta niż komicznego, jednowymiarowego Sosje Plauta. W centrum problematyki Levin stawia kwestie tożsamości, samopoznania i granic imitacji. Postaci dramatu starają się poznać odpowiedzi na nurtujące ludzkość od zarania dziejów pytania: kim naprawdę jesteśmy i co stanowi naszą istotę? Na czym polega nasza wyjątkowość? Jak postrzegają nas inni? Czyimi jesteśmy sobowtórami, kto naśladuje nas i dlaczego? Jaką cenę ma godność człowieka? Na ile jesteśmy niepowtarzalni? Jakie znaczenie mają w życiu związki damsko-męskie czy rodzicielskie? Czy miłość jest na sprzedaż? Jaki jest sens wojny: wewnętrznej – z samym sobą i zewnętrznej – ze światem, a także tradycyjnej – wojny-zagłady. Na ile jesteśmy konformistami i co jest najważniejsze w życiu?

Hanoch Levin w Chudym żołnierzu zamiast tragicznego, antycznego patosu wprowadza zwyczajność, używając soczystego, potocznego języka i dynamicznego dialogu. Jego do bólu autentyczni bohaterowie nie są jedynie zabawkami w rękach bogów. Trzy komediowe typy: gruby, chudy i kaleki żołnierz – podejmują próbę zrozumienia własnej tożsamości – ich działania są konsekwencją konkretnej sytuacji, zwykłego życia, w którym marzy się o śledziach, bez patosu czy heroizmu. Dlatego mogą być każdym z nas.